Hành trình đi tìm cột mốc 1305

(TTO) - Nằm trên đường tuần tra biên giới Bình Liêu, Hoành Mô, Quảng Ninh, cột mốc 1305 là một trong hai mốc giới nằm ở vị trí cao nhất trên thực địa tỉnh này, cũng là nơi không dễ để có thể chạm tay vào. Nhân sinh nhật Hội Phượt Quảng Ninh được tổ chức ở Vân Đồn, cắm trại ngay trên biển, chúng tôi đã được rủ về tiệc tùng, sẵn dịp hội quân với bạn đồng hành, rủ thêm 3 người nữa cùng nhau “đi trốn”. Trốn lên tận mốc 1305.

Trên đường biên giới

“Đưa nhau đi trốn” là tên một ca khúc mà nhiều người trong nhóm bạn Phượt Quảng Ninh như bị "dính lên mồm" thời điểm đấy, nói về việc buông bỏ hết mọi thứ để được lên đường tìm kiếm những chân trời mới. Ngày chúng tôi “đi trốn”, bão đang về ngoài biển Đông, dự kiến sẽ xâm nhập đất liền chỉ trong vài giờ.

< Trên cung đường mơ ước của dân đi.

Qua chợ Tiên Yên phiên chủ nhật để chuẩn bị đồ ăn trưa cho nhóm gồm bánh mì, bánh dầy giò và mấy cốc mì tôm, phố cổ Tiên Yên nay đã quá sầm uất không như mình vẫn tưởng.

Xe chạy dọc theo suối Tiên Yên, qua những cánh đồng lúa trải dài trên lưng núi, vào mùa lúa chín, hẳn nơi đây sẽ lộng lẫy không kém gì mùa vàng trên Mù Căng Chải. Rẽ vào đường qua xã Lục Hồn rồi tới xã Đồng Tâm, chúng tôi cùng ngước mắt nhìn lên con đường cheo leo trên dãy núi dài căng ngang trước mắt, một cảm giác không tên lay động tâm hồn. Không cần phải xác nhận, ai cũng hiểu, đó chính là đường tuần tra biên giới Bình Liêu.

Đường tuần tra biên giới Bình Liêu (Hoành Mô, Quảng Ninh) nhìn từ đường lên mốc giới 1305:

Con đường sát biên, chất chứa nhiều bí mật thẳm sâu, giấu trong mình máu xương và nước mắt, kiêu hùng và ngạo nghễ, làm lan tỏa thứ cảm xúc vùng biên sâu thẳm trong tận cùng cơ thể, từng mạch máu, thớ thịt, trong từng hơi thở, mắt nhìn, một niềm xúc động trào dâng.

< Tại khu vực ngã ba mốc giới 1301, con đường bên phải phía sau thuộc về Việt Nam, bên trái là Trung Quốc.

Không một bóng người, thoảng lại gặp một nhóm công nhân sửa đường với máy xúc, máy ủi. Núi rừng hùng vĩ và thẳm sâu, một màu xanh trải dài trên vùng phên dậu. Con đường xẻ vào núi, vạch như vết dao chém, màu đất đỏ vẫn còn tươi, mặt đường đổ bê tông phẳng phiu cứ leo lên cao mãi, cua nối cua, mốc nối mốc, 1300 - 1301, rồi ở đây 1302.
Dulichgo
Mốc giới 1302 nằm ngay bên cạnh đường tuần tra, dừng xe là có thể “check-in” với mốc. Nhưng 1303 và 1304 ở đâu, không ai dám chắc, đâu đó trên những dãy núi cao vời vợi bên tay trái của con đường tuần tra biên giới. Hôm nay là ngày dành riêng cho cột mốc 1305.

< Bắt đầu leo núi đi tìm mốc 1305.

Hành trình đi tìm mốc

Quãng giữa trưa, chúng tôi đến nơi xuất phát. Ở giữa mặt đường có một vài dấu hiệu, mũi tên và vạch phấn viết “Hướng đi 1305”. Phải quay lại lên một đồi thông kín gió chúng tôi mới tìm được chỗ ăn trưa trước khi lên đường. Gió lúc này thổi mạnh hơn, bầu trời âm u nặng nề, không khí ẩm ướt những hạt mưa bay. Nghe nói bão sẽ vào Móng Cái.

Vừa mở được vỉ sữa định pha cà phê thì cơn gió lốc ngang qua đồi thông bốc mớ cỏ vụn khô ném thẳng vào cốc, không khoan nhượng. Vậy là tan tành giấc mộng cà phê. Quyết định phải đi ngay, nếu không bão vào sẽ không trở tay kịp. Lên và xuống cũng mất cả buổi chiều.

Lối mòn khá rõ nét sau khi mọi người leo lên lưng chừng núi, xuyên qua những đồi cỏ gianh bạt ngàn. Bắt đầu sống lưng khủng long đầu tiên, dốc ngược và dốc ngược. Hết sống núi này lại tới sống lưng khác, lần này các bạn gọi là sống lưng cá voi.

< Lối mòn đi giữa rừng thông.
Dulichgo
Chúng tôi cứ lầm lũi đi, những mệt mỏi đầu tiên thường xuất hiện với dân quá lâu ngày mới đi leo núi đã ở lại phía sau. Mỗi khi nhìn xuống con đường tuần tra lộng lẫy ngút ngàn như dải lụa đào giăng mắc dưới tầm mắt, thật không thể có thứ thuốc nào thần tiên hơn. 

Không thể diễn tả được vẻ đẹp hùng vĩ của đường lên mốc giới 1305. Đi hết mấy sống núi cao chúng tôi lại vòng sang sườn núi, xuyên qua những rừng cỏ gianh day rít và mịt mùng trong sương mù.

< Bữa trưa vội vàng trên miền phên dậu.

Lẫn trong cỏ gianh là hoa dại, đẹp đẽ và ấm áp, bất chấp quá mù ra mưa đã làm ướt sũng áo quần. Cánh con trai rủ nhau đi trước, nấp vào cỏ để hù dọa ba cô gái. Chúng tôi chỉ tụt lại phía sau một chút và trong lúc đang nói với nhau có lẽ sắp đến nơi rồi nên bọn con trai mới không đứng đợi thì... Òa! Bốn đứa nhảy xổ ra từ trong đám cỏ rú lên khiến mấy đứa tý thì lăn ra ngất vì giật mình.

< Càng lên cao, sương mù càng dày đặc.

Tiếng gọi của trái tim

Sương mù càng lúc càng dày đặc, phủ kín những đỉnh núi và hơn thế cả những sườn núi chung quanh. Tôi cứ ngỡ cột mốc 1305 sẽ nằm trên một đỉnh núi, vươn mình cao ngạo, nhưng thật bất ngờ, mốc giới này lại lặng lẽ và giản dị nằm dưới thung núi, có chút gì như cô độc và u buồn.

Mấy đứa tự dưng quay sang hỏi nhau, liệu có bị điên không khi ở nhà cơm no áo ấm không muốn, lại dắt díu nhau lên núi để thăm cái cột đá?

< Mốc giới 1305 nằm giữa hai sườn núi chìm ngập trong mây mù.
Dulichgo
Vất vả lặn lội chỉ để đến ôm cái cột mốc, hôn một cái, chụp một bức ảnh “check-in” rồi lại dắt díu nhau về, bất chấp mưa gió, bất chấp hiểm nguy (đã từng có đoàn bắt được rắn khi đi trek mốc thời gian trước), hay trượt chân ngã xuống núi và cả bất chấp có người đã đi tới tận lần thứ hai!

Nhưng tất cả đều hiểu, cột mốc đá 1305 ấy cũng như hàng ngàn những cột mốc khác trên biên giới, không vô tri vô giác, đó là hiện thân của biết bao con người đã ngã xuống cho từng nắm đất vùng biên, từng viên sỏi trên miền phên dậu, bao máu xương đã đổ, bao nước mắt đã rơi. Và hẳn trong lòng đá lạnh lẽo hoang vu kia, luôn có một trái tim vô hình ấm nóng, với nhịp đập rộn ràng vẫy gọi chúng tôi đi...

Theo Thủy Trần (Dulich.Tuoitre)
Du lịch, GO!

Đường tuần tra biên giới tây Bình Liêu
Hoang sơ Bình Liêu

Những thợ săn một thời

(DNSG) - Lẩn khuất trong bản làng yên ả của huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế là những thợ săn người Pa Cô tuổi đời đã ngót ghét trăm mùa rẫy. Họ mang trong mình bao ký ức của núi rừng, ở đó, một thời họ đã chiến đấu với hổ báo để gìn giữ bình yên bản làng.

Những thợ săn một thời giáp mặt, chiến đấu với hổ báo trên Trường Sơn còn lại rất ít. May thay, trong những ngày rong ruổi miền rẻo cao A Lưới, chúng tôi gặp được thợ săn Vỗ Bua (98 tuổi, thôn Đụt, xã Hồng Kim) và Vỗ Hinh (95 tuổi, thôn Lê Triêng 1, xã Hồng Trung). Ký ức ngồn ngộn của họ về núi rừng được "giải bày" với lớp con cháu trong những ngày Đông bên bếp lửa nhà sàn.

Vỗ Bua kể, khi ông còn là một thiếu niên đã học được cách đi săn từ những tốp thợ săn trong bản làng. Rồi kháng chiến chống Pháp nổ ra, bố mất sớm, mẹ Vỗ Bua đưa ông lên vùng suối A Lin (xã Hồng Vân) để lánh giặc. Những tháng ngày ở đây, gia đình Vỗ Bua phải lên rừng kiếm tranh nứa dựng nhà, săn thú để có cái ăn.
Dulichgo
< Vỗ Bua kể về chiến tích xua đuổi loài hổ dữ, bảo vệ bản làng.

Có lần Vỗ Bua lên núi Động Nai rồi qua núi Âm Ploang, khi trèo lên cây tà vạt để lấy rượu đoác thì phát hiện hổ đang rình. Sẵn cây giáo trong tay, Vỗ Bua phóng về lùm cây nơi chúa sơn lâm ẩn nấp. Cây giáo sượt qua lưng hổ, cắm phập xuống đất, con hổ giật mình bỏ chạy. Cứ tưởng hổ đi rồi, lấy rượu vào ống nứa, vừa xuống khỏi thân cây, con hổ lao tới trực diện vồ lấy ông.

Ông bật ngửa người né được cú vồ chí tử. Vớ cây giáo lúc nãy, ông lao theo đường chạy của hổ, thanh giáo sượt qua vai làm con hổ khiếp vía bỏ chạy vào rừng sâu. Bản năng người con của núi rừng đã giúp Vỗ Bua giữ được mạng sống. Đó là lần đầu tiên Vỗ Bua giáp mặt với loài chúa sơn lâm.

Vỗ Bua nhớ lại: "Hồi đó núi rừng còn rậm rạp lắm, buổi chiều bà con không dám lên rẫy vì sợ hổ vồ. Nhiều đêm mình nằm trong lán ở núi Tà Hung, nghe tiếng hổ gầm. Rồi hổ về bắt lợn, bò của dân bản nhốt dưới sàn nhà”.

Ký ức giáp mặt chúa sơn lâm lần hai được Vỗ Bua kể trong hành trình ông cùng già làng Quỳnh Uynh sang Lào bán a vin (cái chét) cho dân bản bên kia biên giới. Hai người đến núi Tà Hênh thì thấy một a chói (dụng cụ đựng nông sản) đầy sắn nằm ven suối. Vỗ Bua biết người mang a chói là một phụ nữ đi rẫy đang trên đường về nhà.

< Con cháu tự hào về chiến tích của Vỗ Bua một thời.

Tìm quanh không thấy người phụ nữ đâu, Vỗ Bua cùng người bạn giật thót mình khi thấy hai con hổ đang gầm gừ tranh nhau cái xác người phụ nữ. Ông cùng Quỳnh Uynh chạy về gọi thêm trai tráng trong làng dùng lửa, thanh la xua đuổi hổ. Đến nơi, xác người phụ nữ đã bị tha đi mất, chỉ còn lại phần đầu. "Lần đó mình thấy áy náy lắm. Vì mình không mang theo giáo mác, cung nỏ nên không thể giết con hổ đó”- Vỗ Bua nói như trần tình.

Những lần đối diện với hổ cùng nỗi lo của dân bản khi lên nương rẫy, lợn, bò bị hổ lùng bắt đã làm cho thợ săn trẻ Vỗ Bua quyết tâm giết được loài thú giữ để bảo vệ bình yên cho dân bản mình. Giáo mác không giết được loài thú dữ, Vỗ Bua chuyển qua làm hầm chông.

Vỗ Bua kể: "Mình đào hầm thiệt rộng, cắm chông được làm từ những cây nứa già. Trước khi đặt bẫy mình phải thám thính dấu chân hổ để xem chúng lui tới ở những vùng nào. Chặt tre cao hai mét đan thành một đường hào cắm dọc đường đi của hổ rồi dùng mồi heo rừng để dụ. Hổ sập hầm chông sẽ bị thương, không thể lên khỏi hầm mới bắt được".
Dulichgo
< Vỗ Hinh ngồi kể về cách tẩm độc, giết thú dữ bảo vệ bản làng.

Một lần đi thăm bẫy ở khe Pa Lin, Vỗ Bua phát hiện một con hổ đã chết dưới hầm chông. Chông đâm xuyên cổ loài thú dữ. Cũng có lần Vỗ Bua đi săn ở núi Ka Nút, bị hổ tấn công rách bả vai. Vỗ Bua đã dùng nỏ bắn bị thương con hổ. Phát nỏ không đủ sức giết loài thú dữ nhưng đã làm chúa sơn lâm khiếp vía, chạy bạt mạng vào rừng sâu. Từ đó bản làng không còn nghe tiếng hổ gầm, người dân không còn phải lo sợ khi lên nương rẫy nữa.

Với thợ săn Vỗ Hinh, ông không chỉ giết được nhiều thú dữ để bảo vệ bản làng mà còn có biệt tài dùng độc khi đi săn.

Vỗ Hinh kể: "Hồi đó khu vực núi I Zong, khe Pi Lợi, hổ khá nhiều. Đã nhiều lần dân bản mình lên rẫy vứt cả mác, a chói chạy về vì sợ hổ ăn thịt. Mình là thợ săn nên quyết tâm giết hổ để bản làng được bình yên. Có lần, đi săn ở khe Pi Lợi mình dùng độc tẩm vào mũi tên đã bắn chết một con hổ. Con này thường xuyên về bản bắt lợn, bò”.

Chất độc theo tiếng đồng bào Pa Cô là pil, được làm từ loài cây cùng tên, có mủ nhiều như cây cao su, màu đen sẫm. Loài cây này chỉ có ở Lào. Để có loại độc này, sau khi làm lễ cúng với trưởng bản Xi (huyện Kà Lừm, tỉnh Sê Kông), Vỗ Hinh lấy nứa cắm vào cây cho chất độc chảy ra, mang về nấu thành cao tẩm vào mũi tên.

< Nhờ tài săn bắn, Vỗ Hinh cưới được vợ.
Dulichgo
Có khi Vỗ Hinh mua chất độc pil từ bên kia biên giới về bán với giá 5 đồng bạc Pháp một ống nứa. Chất độc này đã giúp Vỗ Hinh xua đuổi được loài hổ, bắn chết hai con báo chuyên tấn công dân bản khi làm nương rẫy. Rồi cũng nhờ tài đi săn với chất độc lạ, Vỗ Hinh đã lấy được vợ là Kả Hinh (thôn Ta Ay, xã Hồng Trung), khi cô gái trẻ mến mộ tài một thợ săn.

Thợ săn giỏi một thời ở vùng này không ai qua được Vỗ Bua, Vỗ Hinh, Vỗ Lập. Họ đã cùng bảo vệ bản làng trước loài thú dữ. Sau ngày thống nhất đất nước đến nay, địa phương đã tuyên truyền, vận động dân bản không đi săn, các loại vũ khí cũng được giao nộp nên tình trạng giết thú rừng đã chấm dứt" - ông Lê Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Hồng Kim khẳng định.

Theo Hồ Ngọc Minh (Doanh Nhân Sàigòn)
Du lịch, GO!

Kon Sơ Lăng trong quên lãng

Nếu bạn nghe lời các công ty lữ hành, rảo bước quanh quốc lộ 14 thì chắc chẳng bao giờ có thể nhìn thấy một ngôi làng Bana cổ với tường bằng đất sét đỏ trộn rơm, với những đường nét điêu khắc trên gỗ mô tả cuộc sống thô sơ với mẹ Rừng của họ.

Lập Xuân. Dường như cái Tết ngay tức khắc biến mất khi chuyến xe đã dời khỏi vùng ngoại ô Gia Lai. Chúng tôi không nhắc đến Tết nữa. Ai nấy đều như đang căng phổi ra hít thở cái không khí mát lạnh, cái ánh nắng trong veo, mắt nhìn cho no cái màu vàng rã rượi thương nhớ của dã quỳ. Con đường càng bò sâu vào phía huyện Chư Pah, hun hút vào đến xã Hà Tây thì đất như càng nhạt đi, không phải cái màu đỏ rực của những màu mỡ cà phê nữa, mà bầm lại cằn cỗi, là sắn, là những vùng núi trọc.

Chúng tôi đã lên đến cái bình nguyên có độ cao nhất của đỉnh Trường Sơn nằm giữa Gia Lai và Kontum. Đích đến là Kon Sơ Lăng, nghe giới thiệu là ngôi làng Bana cổ nhất Trường Sơn Đông. Ông bạn ở ngành kiến trúc bảo, hãy đến trước khi “nó” chết. Ai xóa sổ “nó”? Trả lời: Thời gian!
Vậy thì phải đến, để xem một vòng đời của ngôi làng đã diễn ra thế nào. Dù đã chuẩn bị trước tinh thần, nhưng thật sự ai cũng có cảm giác sốc khi sống với làng Kon Sơ Lăng hơn một ngày.

< Nhà rông khi chưa cháy.

Ai nấy đều thảng thốt khi ngôi làng hiện ra giữa khu rừng thưa vắng, yên ắng đến nao lòng. Giữa khu rừng thưa, hơn 50 nóc nhà đứng quây quần bên nhau. Quả thực nếu bạn nghe lời các công ty lữ hành, rảo bước quanh quốc lộ 14 thì chắc chẳng bao giờ có thể nhìn thấy một ngôi làng Bana cổ với tường bằng đất sét đỏ trộn rơm, với những đường nét điêu khắc trên gỗ mô tả cuộc sống thô sơ với mẹ Rừng của họ.
Dulichgo
Không phải những nhà dài hoành tráng nói lên sự sung túc và đông đúc. Vẫn là nhà dài truyền thống, mỗi ngôi nhà là một số phận riêng trong cộng đồng làng. Có những nhà thấp lợp tranh, đôi nhà mái ngói. Nhưng từng chi tiết đều chạm trổ, tinh xảo.

Trong cái im lìm hoang vắng ấy, đôi lúc tôi giật mình hoang tưởng, ngỡ đâu đó có một bóng dáng đàn ông Bana ngồi tỉ mẫn đẽo gọt trên gỗ hình một con thú hoang anh ta đã thấy trong rừng hồi đêm qua. Từng chi tiết trong các ngôi nhà đều nói lên sự khéo léo của người đã tạo ra chúng. Ngôi nhà rông đứng sừng sững giữa làng cũ.

Ngôi nhà tuyệt đẹp được chạm trổ tinh xảo kể những huyền tích cổ xưa của người Bana, chắc chắn nơi này từng vang dội tiếng cồng chiêng và những điệu dân vũ say đắm của những chàng trai cô gái, từng chứng kiến bao đêm dài rượu cần uống mãi không cạn cùng bài trường ca dài mê mải. Không gian của những ngày xưa cũ ấy như chìm sâu hẳn trong đời sống của tổ tiên, như đã lùi xa hẳn về với quá khứ của hàng ngàn năm trước.

Nhà rông trống không, tựa như người khổng lồ đã yên nghỉ, giờ chỉ còn lại duy nhất dấu tích một bếp cũ với tro nguội và vài thanh củi đen xỉn lăn lóc. Các chủ nhân cũ đã đem theo tất cả những hoài niệm trong hành trình về làng mới. Thế nhưng không phải mọi người đều ra đi. Ngôi làng cổ kính vẫn còn sáu người ở lại. Tất cả đều đã trên bảy mươi tuổi. Có cụ ông ngót nghét gần 100 tuổi.

Phải chăng họ là những người đã để cho hoài niệm cũ, của cuộc sống quen thuộc với rừng trói chặt và quyết định ở lại trong cô đơn, hoang lạnh. Họ dứt hẳn mình ra khỏi đời sống hiện tại, như chưa hề có một sợi dây liên hệ nào với thế giới văn minh ngoài kia.

Mẹ của trưởng thôn Huyh Dữu cũng sống ở làng cũ. Hơn 70 tuổi, bà vẫn đi trồng sắn trong rẫy sát rừng. Con cái của bà đều đến định cư ở làng mới. Thỉnh thoảng Huyh Dữu về thăm mẹ, đem cho mẹ ít gạo và thức ăn. Anh phải rời đi ngay, vì cuộc sống ở làng mới đang chờ anh với bao lo toan, vì mùa màng, nương rẫy, lũ gia súc và những đứa bé cần phải được đến trường.
Dulichgo
Tôi và Huyh Dữu đi tới đi lui trong làng, nhìn ngắm sáu cụ già ngồi ngay trước cửa nhà sàn lặng lẽ chuốt nan đan gùi suốt cả ngày, cứ như một cách tiêu khiển. Chúng tôi muốn ở lại với các cụ thêm một vài ngày, coi như tìm kiếm những trải nghiệm về “Không gian cồng chiêng Tây Nguyên” đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Nhưng không thể ở lâu. Nơi đây, ngoài vẻ đẹp hoang sơ của làng cổ, không có cách gì để tìm kiếm đồ ăn vì quá xa đường lộ.

Làng mới nằm ngay ven đường tỉnh lộ. Làng được quy hoạch xây dựng theo kiểu ô bàn cờ, với hàng chục nhà trệt, lợp tôn thấp lè tè. Chỉ cách làng cũ 4 cây số, nhưng khoảng cách ấy tựa như cả ngàn năm. Đó là một thế giới hoàn toàn khác, thế giới của nền văn minh, nơi đó thời gian trôi nhanh hơn.

Ông già Chil, ngồi thu lu ở nhà sàn ngó ra. Ông bà không biết tiếng kinh. Điệu cười của họ hồn nhiên, giống như ngờ nghệch, nhìn kỹ thì nụ cười ấy chính là nụ cười cổ điển được các nghệ nhân khắc họa trên tượng dân gian.

Ở làng mới, trẻ con đi học, người lớn đi làm. Cuộc sống cũng gần như một làng người Kinh, với điện, đường, trường, trạm. Ngôi nhà chúng tôi tá túc ở làng mới có đám cưới. Chủ nhà này cưới chồng cho con gái. Tiệc rượu bày ra hai ngày. Đám thanh niên không còn mặn mà với vũ hội cồng chiêng, họ xúm vào màn hình karaoke, với nhiều hình ảnh thành phố hiện đại...

< Một ngôi nhà cũ vẫn bình yên giữa làng.

Ở gần đường, hoạt động buôn bán trao đổi diễn ra tấp nập hơn. Điều đáng ngạc nhiên là việc làm một con đường dài 4km nối vào làng cũ đơn giản hơn nhiều so với dời cả mấy chục nóc nhà đến nơi ở mới, nhưng vì nhiều lý do, người ta vẫn không làm.

Số phận ngôi làng cũ sẽ ra sao khi những người già cuối cùng về với tổ tiên? Vẻ đẹp tuyệt vời xưa cũ của nó đã lọt vào mắt các nhà làm du lịch. Ngành du lịch đang muốn biến ngôi làng trở thành một bảo tàng điêu khắc về kiến trúc Bana. Mai đây rồi trong ngôi nhà rông kia sẽ lại tái hiện vài đêm kể khan, vài điệu cồng chiêng chiều lòng du khách.

Có lẽ những chàng trai cô gái sẽ được mời về làng cũ, được trả tiền để múa vài điệu dân vũ ngượng ngùng bởi đã bỏ quên từ lâu. Có lẽ bếp lửa đã lụi tàn sẽ được khơi lại, để người hướng dẫn viên du lịch kể rằng: “Ngày xửa ngày xưa, người làng Kon Sơ Lăng sống giữa rừng sâu...”.

< Nhà rông làng Kon Sơ Lăl cũ đã từng được trả giá 9 tỷ đồng giờ chỉ còn là một đống tro tàn...
Dulichgo
Nhưng chiều sâu văn hóa thực sự của cộng đồng, lẽ ra đã được bảo tồn trong đời sống một cách sống động, tiếp biến và bền vững thì biến thành hiện vật bảo tàng thiếu hơi thở, thiếu hồn cốt, thiếu mạch nguồn nuôi dưỡng, nằm chết im lìm. Sự phát triển bền vững ở Tây Nguyên là một vấn đề hết sức nhạy cảm. Bất cứ một chính sách kinh tế thiếu thận trọng nào cũng dễ phá vỡ cơ chế xã hội đặc sắc, đó là văn hóa làng - rừng của đồng bào Tây Nguyên.

Kon Sơ Lăng, xã hội Bana nhỏ bé này cần một cái nhìn tinh tế, hiểu biết và thận trọng tối đa trong những tác động phát triển mạnh mẽ ngày nay.

Theo Bích Hồng, Đoàn Lê (Doanh Nhân Sàigòn)
Du lịch, GO!

ĐGD: Làng Kon Sơ Lăng cũ  là 1 trong 4 ngôi làng định cư lâu đời của người Ba Na ở xã Hà Tây. Làng có chừng hơn 50 nóc nhà quần tụ trên một mảnh đất khá bằng phẳng, quang quẻ, xung quanh là rừng thưa. Trong đó, ngôi nhà rông truyền thống và gần 20 căn nhà sàn làm bằng gỗ trắc rất giá trị.

< Phía xa là một ngôi nhà sàn bằng gỗ trắc may mắn thoát nạn.

Các nhà còn lại, trừ vài mái ngói, tất cả nhà sàn nơi đây đều lợp tranh, sàn gỗ chắc chắn, vách nhà bằng liếp tre, nứa hoặc bằng đất sét trộn rơm. Cùng với đó là những giá trị về kiến trúc, lịch sử và tâm linh. Bởi những giá trị này, khi chuyển về làng mới-năm 2002, dân làng đã không tháo dỡ những ngôi nhà gỗ quý, mà bảo tồn nguyên vẹn.

Đến tháng 8/2013, làng chỉ còn 5 cụ già nhất còn ở lại. Cuối tháng 4/2015, một vụ sét đánh gây hoả hoạn và một cơn giông tiếp ngay sau đó, khiến vụ cháy nhanh chóng lan rộng gấp 10 lần, đã thiêu huỷ 12 căn nhà bằng gỗ quý.  Vụ hỏa hoạn không chỉ gây thiệt hại lớn về vật chất của dân làng nói riêng mà Tây Nguyên cũng mất đi một báu vật đã có hàng trăm năm khiến dân làng ai cũng xót xa.

Đi Gò Công cuối năm, ngóng tết xưa...

(TTO) - Như một ngẫu hứng, bạn nói đi Gò Công chơi đi. Tết đến tới nơi rồi. Đi miệt đó những ngày này mới cảm nhận hết cái tết xưa - những cái tết quê đong đầy kỷ niệm với bao người...

< Hoa mồng gà đã nở ở khu vực ven kênh N8, rạch Vàm Giồng.

Theo hướng dẫn từ các trang mạng, chúng tôi đi theo quốc lộ 50 một cách ngẫu hứng. Ảnh hưởng không khí lạnh nên mấy hôm nay trời Tiền Giang không nắng lắm, không khí mát mẻ hơn. Hai bên đường, lúa đang xanh ngắt, tỏa mùi thơm mát.

< Chăm sóc hoa cho vụ tết ở vùng ven kênh N8-rạch Vàm Giồng, Gò Công.

Có lẽ không phải điểm thu hút du lịch nên đường rất vắng xe, nhất là các loại xe “hung thần” như xe khách vận tải, xe hàng, xe đầu kéo...
Dulichgo
Điểm dừng đầu tiên là một cánh đồng hoa vạn thọ đang nở rộ. Hỏi thăm mới biết đây là vùng Yên Luông, Gò Công Tây, nơi có những người thợ gỗ tài hoa chuyện đóng và chạm khắc các loại tủ thờ, bàn ghế gỗ hoa văn đặc trưng phương Nam nổi tiếng.

< Một vườn hoa tết ở rạch Vàm Giồng, Gò Công.

Cánh đồng hoa ven lộ này do đất trũng nên gần đến mùa tết, gia chủ ngưng trồng hoa màu mà chuyên tâm trồng hoa vạn thọ để phục vụ cho nhu cầu chưng cúng. Chị chủ tiếc rẻ nói: "Chèn ui, phải chi tụi cưng đến sớm chừng hai bữa. Hôm nay rằm chạp nên chị nhổ bán gần hết rồi”.

< Hoa vạn thọ bán rằm tháng chạp, ngày đưa ông Táo.

Rằm chạp, tức rằm tháng chạp, tức rằm cuối của năm cũ âm lịch. Rằm được coi là lớn vì bắt đầu vào mùa dọn dẹp, cúng bái, sắm sửa để nhà cửa khang trang đón ông bà về ăn tết, nên những khu chợ quê chúng tôi đi qua tràn ngập hoa trái và bông vạn thọ.

< Những chậu hoa sắc màu ven ruộng lúa xanh.

Một số chợ, các hàng sắm sửa cho tết đã lộ diện. Đó là những bình hoa giả, giày dép, áo quần may sẵn và mùng mền, gối mới.
Dulichgo
Nhưng nhiều nhất là những cánh đồng hoa chạy theo ven kênh N8, thuộc rạch Vàm Giồng. Hoa vạn thọ, mồng gà, cúc vàng... và rất nhiều loài đang ươm nụ.

< Chăm sóc hoa cho vụ tết ở vùng ven kênh N8, rạch Vàm Giồng, Gò Công.

Không nằm trong tuyến đường của dân săn ảnh nên nhiều người dân đều ngạc nhiên khi “được” chúng tôi chào hỏi, xin phép chụp ảnh.

"Có gì hay để chụp đâu mà. Chỉ là trồng hoa, tưới hoa. Mà hoa cũng đâu có quý, toàn hoa để bán để chưng, cúng thôi à”, nhiều người mỉm cười, bối rối.

< Một chiếc xe chở cải trên đường.

Sau phút làm quen, những người nông dân trồng hoa nước da sạm nắng mới vui vẻ cởi mở: "Hoa coi nụ vậy chớ 23 chạp là bung hết. Vạn thọ nở trước, tại nhà ai cũng bày đôi ba chậu đưa ông Táo. Rồi cúc, rồi mồng gà. Tết ai cũng muốn nhà cửa tươi sáng rực rỡ nên hoa bán chạy thường là màu vàng, màu đỏ".

< Chợ quê, hoa giả bày biện chưng tết.

"Năm rồi xem báo nghe đài cũng biết mùa hoa thất, người bán hoa lỗ. Nghe mà buồn vì trồng hoa cực lắm", một người xen vào nhắc lại chuyện "buồn".

< Sắm mùng mới chuẩn bị tết.
Dulichgo
Những người “nông hoa” Gò Công cho biết thêm xưa đất Gò Công là miền đất nhiều phèn mặn lẫn cát nên huê lợi không nhiều. Sau này có kênh thủy lợi dẫn nước nên khác trước nhiều. Trồng lúa cũng nhiều, còn trồng hoa thì chỉ vụ tết.

"Muốn nếm đặc sản Gò Công thì ngoài mắm tôm chà nổi tiếng, còn có chè Sơn Quy (địa danh do vua Tự Đức đặt) gần Tân Trung, cách nội ô thị xã Gò Công khoảng 4km. Nghe tụi trẻ nói đi nắng vô ăn chè sẽ mát họng, hợp với dân du lịch như mấy bạn trẻ. Còn mấy cô thì có trái xơri", lại thêm lời chỉ dẫn nhiệt tình.

< Bầy vịt nuôi cho mùa tết tắm mát trong nắng sớm.

Có nhiều vườn du lịch ở huyện Gò Công, thị xã Gò Công và Gò Công Tây, Gò Công Đông. Trên các trang du lịch còn giới thiệu với du khách về các tòa nhà cổ ở Gò Công, biển Tân Thành... Nhưng với chúng tôi, cuộc trò chuyện với những người dân trồng hoa chân chất này vẫn thích hơn nhiều.

Một mùa hoa tết đang về và hi vọng sẽ không phụ công những người trồng hoa trên đất Gò Công này.

Theo Nga Bích (Tuổi Trẻ)
Du lịch, GO!

Báo Anh chia sẻ hành trình dọc lưu vực sông Mekong

(TTO) - Hành trình tham quan, trải nghiệm sông Mekong qua các tỉnh Bến Tre, Tiền Giang, Trà Vinh, Cần Thơ, Cần Thơ, Đồng Tháp, An Giang được tạp chí nổi tiếng của Anh Wanderlust chia sẻ với những điều vô cùng thú vị.

- Vi vu xứ dừa Bến Tre

< Hành trình du ngoạn sông nước ở Bến Tre.

Ở Bến Tre có rất nhiều cù lao nổi lên giữa lòng sông và vô số hàng dừa buông tóc dài theo gió. Khi tá túc qua đêm, du khách sẽ có cơ hội được thưởng thức đặc sản nhà vườn trong tiếng ếch ộp, tiếng ve kêu đầy trời.
Những món ăn mời khách gồm có tôm kho nước dừa, thịt gà vườn dai ngon.

Ban ngày bạn có thể đạp xe du ngoạn, thưởng thức mật ong rừng, ngắm người dân thu hoạch dừa hoặc ghé qua các khu trại nuôi cá giữa những đàn bướm tung tăng bay lượn khắp nơi. Tuy nhiên, ẩn sau sự bình yên này là một lịch sử chiến tranh tàn khốc. Bom đạn đã được quân đội Mỹ rải khắp vùng đất này, bản thân họ cũng mất mát không ít lính.

< Bến Tre nổi tiếng là quê hương của xứ dừa.

- Văn hóa Khmer

Sau năm giờ lênh đênh trên tàu về tỉnh Trà Vinh, du khách sẽ được cảm nhận quang cảnh buôn bán nhộn nhịp nơi đây. Từng hàng tàu chở gỗ chầm chậm đi qua các khu chợ kề sát bờ sông, các bè chở chôm chôm nặng trĩu…
Bán đảo Trà Vinh trồi ra phía biển như hình dáng của móng rồng. Tại đây, du khách có thể khám phá nền văn hóa Khmer khá phong phú.
Dulichgo
Quanh Trà Vinh có tất cả 142 ngôi chùa Khmer. Trong đó, chùa Âng đã 900 tuổi có rất nhiều tác phẩm đặc trưng của văn hóa Khmer. Chính điện là những bức bích họa mô phỏng cuộc đời Đức Phật, mái ngói nhiều tầng có chạm khắc rồng và bậc thang hình thất đầu xà.
Đặc biệt, tại chùa Hang có đến vài trăm con dơi che kín bầu trời mỗi buổi chiều về tạo nên một cảnh tượng đặc biệt.

< Đền thờ đạo Cao Đài.

- Một đồng bằng đang dần biến mất

Đi về miền Tây, du khách sẽ đến với thị trấn Cái Bè nằm dọc theo Tiền Giang, nơi còn lưu dấu thời Pháp thuộc trong những căn nhà cổ theo phong cách Francophone. Đây đều là những căn nhà vô cùng xa hoa với cửa chớp xanh, đèn ngủ nghệ thuật, cột gỗ lim, trang trí nội thất bằng gỗ tối màu, khảm chữ Trung - Việt và sử dụng cả ngọc trai.

Đi tàu từ Cái Bè đến Cần Thơ, du khách có thể tham gia rất nhiều tour du lịch ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, bao gồm cả du lịch qua đêm. Hành trình sẽ đưa khách đến ngôi làng nhỏ tên Cái Nhum, nơi du khách có thể lên bờ để đến nhà thờ Cao Đài.

Đồng bằng sông Cửu Long là nơi có sự giao thoa giữa nhiều tôn giáo, bắt đầu từ thập niên 1920. Từ xa, những tòa tháp của nhà thờ trông không khác gì so với nhà thờ ở Pháp; gần hơn có thể nhìn thấy những vị thần khua gươm, cọc chữ thập.

< Chợ nổi miền Tây - nét đặc trưng của vùng sông nước Mekong.

Đạo Cao Đài là kết hợp phức tạp của Thiên Chúa giáo, Phật giáo, Đạo giáo, đạo Huyền Bí và đạo Hồi, do vậy đạo thờ từ chúa Giêsu, Đức Phật, thậm chí cả nhà văn Pháp Victor Hugo.
Dulichgo
Một hoạt động không thể bỏ qua ở đây chính là đi chợ nổi Cái Răng ở Cần Thơ, lênh đênh giữa một rừng thuyền bè buôn bán rau dưa, trái cây. Theo người dân, chợ đang dần mất đi vì thanh niên hiện nay không muốn phải sống vất vả như cha mẹ mình, thay vào đó họ muốn sống thoải mái tại các đô thị lớn.

- Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê

Trở lại với Tiền Giang và đến Sa Đéc, Đồng Tháp, một thành phố nhộn nhịp. Cái tên Sa Đéc thực chất nổi lên nhờ một câu chuyện tình cảm khá lãng mạn.

Trong tiểu thuyết mang tên Người tình, Marguerite Duras - người từng sinh sống tại đây - đã ghi chép lại mối tình của mình với một doanh nhân người Trung Quốc lớn tuổi, ông Huỳnh Thủy Lê, khi bà mới chỉ 15 tuổi. Chuyện tình của hai người bắt đầu khi họ gặp nhau tại Sài Gòn, nhưng cha của ông Lê không cho phép hai người đến với nhau vì bà Duras quá nghèo… Cũng vì bị ruồng rẫy, Duras đã từ chối gặp mặt ông Lê vài chục năm sau tại Paris.

Từ đó, du khách có thể đến thăm một ngôi trường của Pháp xây dựng, nơi người mẹ góa bụa của bà Duras dạy học, cũng là dinh thự của nhà họ Lê.

- Mắt hổ ở Long Xuyên

Hành trình sông nước tiếp tục đến Long Xuyên. Thành phố này cũng có một ngôi chợ nổi với khoảng 500 tàu thuyền nhưng hầu như không có bóng du khách nào. Các thuyền lớn chuyên chở nông sản sang các tỉnh để bỏ sỉ. Cả gia đình của chủ thuyền, trẻ em, thú nuôi, cây trồng đều gắn chặt trên những con thuyền.

< Thành phố Long Xuyên.
Dulichgo
Cái tên Long Xuyên bắt nguồn từ một truyền thuyết cách đây đã 300 năm về một con hổ được một cặp vợ chồng nuôi nấng. Con hổ này có hẳn một đền thờ riêng. Người dân tin rằng nó đã mang lại cho họ sự giàu sang và vận may. Nhờ vậy mà ở đây chưa từng nổ ra cuộc chiến nào với lính Pháp và Mỹ.

- Hành trình về Châu Đốc - An Giang

Hành trình này kết thúc tại thành phố Châu Đốc, An Giang.
Nếu có dịp nghỉ chân tại các khách sạn ở đây, ví dụ như khách sạn Victoria, du khách sẽ được cảm nhận nhiều sắc thái khác nhau: tiếng cầu nguyện từ những nhà thờ Hồi giáo ở các làng bản dân tộc Chăm quyện với tiếng bình bịch phát ra từ những chiếc xuồng máy nhỏ nhắn.

< Trà Sư - điểm đến nổi tiếng ở An Giang.

Từ đây, du khách có thể đón chuyến tàu cao tốc để sang Phnom Penh một cách dễ dàng đến nỗi người dân còn ví von Châu Đốc giống như một trạm trung chuyển sang Campuchia.

Ngoài ra, còn rất nhiều nơi để tham quan ở Châu Đốc như leo núi Sam ngắm nhìn những cánh đồng lúa xanh bát ngát, lan xa ra cả bên kia biên giới, vi vu qua vùng rừng tràm ngập nước Trà Sư, nơi đã có một sự vực dậy đáng kinh ngạc và thu hút không ít diệc, cò, cùng nhiều loài chim kéo về làm tổ.

Theo Xuân Lộc (Dulich.Tuoitre)
Du lịch, GO!

Đồng Tháp bình dị ngày giáp Tết

(Zing) - Vùng đất đai trù phú, khí hậu hiền hòa nằm cách TP HCM gần 200 km, ở cửa ngõ sông Tiền, giữa dòng Tiền Giang và Hậu Giang.

Thành phố Sa Đéc (tỉnh Đồng Tháp) nổi tiếng với những làng hoa nổi rất độc đáo, như làng Tân Quy Đông. Cách trồng ở đây không giống các nhà vườn ở Đà Lạt: hoa được trồng trong giỏ đan bằng tre, gác lên giàn cũng làm bằng tre trên những con lạch nhỏ. Các công đoạn từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch... đều dùng xuồng. Ngày thường yên ắng, nhưng càng gần Tết, những nơi này càng nhộn nhịp. Hoa hồng, cúc mâm xôi, vạn thọ khoe sắc, theo những chiếc xuồng nhỏ ra bến sông, rồi từ đó tỏa đi khắp các tỉnh miền Nam.

Sẽ thiếu sót lớn nếu về Sa Đéc mà bạn chưa ghé thăm ngôi nhà được lấy cảm hứng cho một tác phẩm văn học. Ngôi nhà nằm trên đường Nguyễn Huệ, sát bờ sông Tiền. quanh năm đón gió sông mát rượi. Ngôi nhà được gia đình ông Huỳnh Cẩm Thuận, một gia đình gốc Hoa giàu có thời bấy giờ xây dựng vào năm 1895. Kiến trúc ngôi nhà là sự kết hợp độc đáo giữa văn hóa Trung Hoa, Việt Nam và Pháp. Nơi này vốn được gọi với cái tên “Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê”. Nhưng cuốn tiểu thuyết “Người tình” của nữ văn sĩ Pháp Marguerite Duras ra đời, viết về mối tình của chính bà với thiếu gia nhà họ Huỳnh, sau đó tác phẩm được chuyển thể thành phim, với nhiều cảnh quay được thực hiện tại chính ngôi nhà này. Du khách trong và ngoài nước tìm đến đây, với mong muốn được ngủ một đêm trong ngôi nhà của “Người tình” đầy lãng mạn. Dulichgo

Từ Sa Đéc về Cao Lãnh, du khách sẽ có dịp thưởng ngoạn những lò gạch ven sông.

Không vang danh bằng Sa Đéc, thành phố Cao Lãnh vẫn đủ sức hút với những địa danh như lăng cụ Phó bảng, khu du lịch, đồng thời là di tích lịch sử Xẻo Quýt...

Khu di tích lăng cụ Phó bảng, ngoài mục đích tưởng niệm, ghi ơn cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ chủ tịch Hồ Chí Minh, nơi đây còn được xây dựng như một làng quê đúng chất Nam Bộ. Khu di tích là một quần thể kiến trúc và văn hóa độc đáo với những ngôi nhà tranh vách lá, giàn bầu xanh soi bóng xuống con lạch nhỏ, và những vườn nhãn thơm ngọt.

Cách thành phố Cao Lãnh 30 km, thuộc địa phận 2 xã Hiệp Mỹ và Mỹ Long của huyện Cao Lãnh, với diện tích 50 ha, trong đó có 20 ha rừng tràm, căn cứ địa một thời - Xẻo Quýt - hiện có khoảng 170 loài thực vật với 158 loài hoang dại và 12 loài cây thân gỗ.
Dulichgo
Hệ động vật có 200 loài hoang. Nơi đây có 13 loài động vật quý hiếm được ghi vào Sách đỏ Việt Nam như trăn mốc, rắn hổ trâu, rùa hộp, chim sả mỏ rộng và loài rái cá thường. Du khách có thể lựa chọn cách đi bộ theo những con đường xuyên rừng, hoặc ngắm cảnh trên những chiếc xuồng nhỏ, len lỏi qua những con lạch.

Về xứ “đẹp nhất bông sen”, du khách không thể bỏ qua những cánh đồng sen thơm ngát. Vùng Đồng Tháp Mười với những đồng sen bát ngát khiến du khách khó tính cũng phải mềm lòng.

Chỉ cần bạn lên tiếng, những người nông dân chân chất sẵn sàng lội xuống ruộng sen, hái cho bạn những gương sen chín nhất, ngon nhất, mang về làm quà cho bạn bè người thân.

Ngoài ra, tuy là giống nhập ngoại, nhưng sen vua (cây nong tằm) với đặc điểm lá rất lớn, có thể đứng cả trên lá, cũng là một gợi ý cho du khách trải nghiệm.

Vườn quốc gia Tràm Chim đóng vai trò quan trọng trên bản đồ du lịch Đồng Tháp. Nằm ở địa phận huyện Tam Nông, nơi đây là khu bảo tồn thiên nhiên, nổi tiếng với nhiều loài động thực vật đặc hữu quý hiếm như sếu đầu đỏ, hoa hoàng đầu ấn… Mùa cuối năm, đến Tràm Chim, ngoài cánh đồng vàng sắc hoa hoàng đầu ấn, du khách dễ dàng bắt gặp hàng nghìn con chim bay đi kiếm ăn trong ánh bình minh, hoặc từng đàn chim bay về tổ trong chiều tà rực lửa. Dulichgo

Quýt hồng và nem là hai đặc sản nổi tiếng của xứ Lai Vung. Giáp Tết âm lịch, nhà vườn rộn ràng thu hoạch những vườn quýt sai trĩu quả. Được nuôi dưỡng bằng dòng phù sa sông Hậu, quýt Lai Vung căng mọng, sáng bóng, vừa ngọt vừa thơm.

Về Đồng Tháp, du khách không thể bỏ qua món chuột đồng độc đáo, lẩu, canh chua cá lóc đồng, cơm hạt sen vừa thơm vừa bùi. Ngoài ra, nơi đây còn có nem Lai Vung, nhờ hương vị độc đáo, đã nhanh chóng trở thành một đặc sản, đem lại cả danh tiếng lẫn thu nhập cho người dân.

Nem làm ngon và đúng cách phải có đủ 8 phần thịt, 2 phần bì, thêm tiêu, ớt… lót kèm lá vông, gói lại bằng lá chuối và để lên men tự nhiên trong 3-5 ngày. Vị nem hơi ngọt theo khẩu vị của người miền Tây, có thể ăn cùng cơm, bún hay bánh mì đều rất ngon.

Theo Cỏ Biếc (Zing New)
Du lịch, GO!